Cây Cầu Động Lực và ADHD: Tại Sao Chúng Ta Khó Bắt Đầu và Làm Thế Nào Để Vượt Qua?
Bạn đã bao giờ tự hỏi tại sao mình biết rõ cần phải làm gì nhưng vẫn không thể bắt đầu? Hoặc tại sao có những việc mà bạn có thể làm dễ dàng vào một ngày, nhưng lại trở nên khó khăn vào một ngày khác? Nếu bạn là người có ADHD, có thể bạn đã quá quen thuộc với những trải nghiệm này.
Theo video "ADHD and Motivation" trên kênh YouTube "How to ADHD", giữa ý định làm một việc và thực sự bắt đầu làm nó là một khoảng cách lớn. Đối với nhiều người, "cầu động lực" sẽ giúp bắc qua khoảng cách này, được xây dựng bằng những "tấm ván" như "việc này tốt cho sự nghiệp", "gia đình sẽ tự hào", hoặc "tôi đã hứa với mọi người". Tuy nhiên, với người có ADHD, "cầu động lực" thường thiếu hụt nghiêm trọng.
Sự Khác Biệt Của "Cầu Động Lực" Ở Người ADHD
Người có ADHD thường gặp khó khăn trong việc duy trì động lực. Các tấm ván động lực thông thường không đủ mạnh để thúc đẩy họ hành động. Điều này có thể gây ra sự bối rối và thất vọng, đặc biệt khi những người xung quanh không hiểu tại sao họ không thể "vượt cầu".
Điều đáng nói là, người ADHD không phải là không quan tâm hoặc lười biếng. Họ có thể làm được những việc đó, nhưng điều này phụ thuộc vào việc có đủ "tấm ván" động lực. Có những lúc họ có thể hoàn thành công việc một cách dễ dàng, nhưng có những lúc lại hoàn toàn bế tắc. Vậy, điều gì tạo nên sự khác biệt?
Những Yếu Tố Thúc Đẩy Động Lực Ở Người ADHD
Theo nghiên cứu, não bộ của người ADHD thường gặp khó khăn với những công việc:
•
Dài dòng
•
Lặp đi lặp lại
•
Nhàm chán
Ngược lại, não bộ ADHD sẽ có nhiều động lực hơn với những việc:
•
Khẩn cấp
•
Mới lạ
•
Có hứng thú cá nhân
Nói cách khác, những việc kích thích và thu hút sự chú ý của não bộ sẽ dễ tạo ra động lực hơn. Đó là lý do tại sao các hoạt động như chơi game lại thu hút người ADHD dễ dàng.
Làm Thế Nào Để Xây Dựng "Cầu Động Lực"?
Vậy, làm thế nào để giúp người có ADHD hoàn thành công việc khi "cầu động lực" bị thiếu hụt? Chúng ta có thể "thêm ván" vào cầu bằng cách:
1.
Tạo sự khẩn cấp:
◦
Đặt deadline giả không hiệu quả, vì người ADHD thường nhận ra chúng không "thật".
◦
Sử dụng accountability: có nghĩa là tạo ra một hệ thống giám sát và trách nhiệm, ví dụ như hẹn gặp bạn bè để kiểm tra tiến độ dự án, hoặc mời ai đó đến nhà để có động lực dọn dẹp.
◦
Nhận ra sự khẩn cấp vốn có: việc không làm một việc hôm nay có thể ảnh hưởng đến cả tuần.
◦
Sử dụng đồng hồ bấm giờ: để xem mình có thể làm được bao nhiêu trong một khoảng thời gian nhất định.
◦
Không nên nói "cứ làm khi nào xong cũng được": vì điều này sẽ làm mất đi các tấm ván động lực.
◦
Thay vào đó, hãy hỏi thăm, cập nhật tiến độ: và trách nhiệm mà không có sự xấu hổ.
2.
Tạo sự mới lạ:
◦
Thay đổi môi trường hoặc cách thức làm việc: làm bài tập ở võng, thử cách gấp quần áo mới, hoặc dùng các loại chỉ nha khoa có vị khác nhau.
◦
Chấp nhận việc thay đổi sở thích: và quay lại khi chúng cảm thấy mới mẻ.
◦
Tìm cách cải tiến công việc: tìm cách làm nhanh hơn, dễ hơn hoặc thậm chí là kỳ lạ hơn.
◦
"Gamification": biến công việc nhàm chán thành trò chơi.
3.
Tạo sự hứng thú:
◦
Chọn việc có hứng thú: hoặc tìm cách làm những việc phải làm một cách hứng thú.
◦
Tìm kiếm sự liên kết cá nhân: tìm một khía cạnh mà mình quan tâm trong công việc, hoặc tìm một vấn đề mình đang gặp phải và dùng công việc đó để giải quyết nó.
◦
Không để công việc thú vị hơn cạnh tranh với công việc cần làm.
◦
Sử dụng phần thưởng: phần thưởng ngắn hạn hiệu quả hơn.
Kết luận
Việc hiểu rõ cách não bộ ADHD hoạt động và cách tạo ra động lực là rất quan trọng để hỗ trợ những người có ADHD. Thay vì cố gắng "nhảy qua" khoảng trống của "cầu động lực", hãy tập trung vào việc thêm "tấm ván". Hãy nhớ rằng, mọi người đều có thể có những lúc thiếu động lực, nhưng đối với người có ADHD, việc này thường xuyên hơn và đòi hỏi sự thấu hiểu và hỗ trợ đặc biệt.
Cuối cùng, hãy nhớ rằng, bạn không đơn độc, và có rất nhiều cách để xây dựng lại "cầu động lực" của mình. Điều quan trọng nhất là lắng nghe nhu cầu của bản thân và tìm ra những cách phù hợp nhất để đạt được mục tiêu của mình.
Nhận xét
Đăng nhận xét